9. Sınıf: Türk Dili ve Edebiyat - 3. Ünite : Şiir - Ölçü, Redif, Kafiye - Test Soruları
TestSorular'da sadece oturum açmış öğrenciler çözdükleri testlerden puan kazanabilir.
Yok benim amacım puan toplamak değil sadece kendimi geliştirmek istiyorum diyorsan, sorular seni bekliyor.
Yalnız senin gezdiğin bahçede açmaz çiçek
Bizim diyarımız da binbir baharı saklar
Bursa’da bir eski câmi avlusu,
Küçük şadırvanda şakırdayan su.
Bu şiirde görüldüğü gibi vezin ve kafiye dışında “s” ünsüzleriyle de bir ahenk oluşturulduğu için — yapılmıştır
(I) Aruz ölçüsünde dizeler iki veya daha çok parçaya bölünür. (II) Aruzda uzun okunan ünlüler, kapalı hece kabul edilir. (III) Aruzda dizelerin son hecesi kısa da olsa uzun olarak kabul edilir. (IV) Aruz ölçüsü, ilk olarak edebiyatımızda Divanü Lügati’t-Türk’te kullanılmıştır. (V) Halk, divan, Tanzimat, Servetifünun edebiyatında aruz ölçüsüyle şiirler yazılmıştır.
Dize sonlarında görülen ses benzerliğine — denir. Dize sonlarında yinelenen anlamı ve görevi aynı olan ek veya sözcüklere — denir. Bir şiirde dize sonlarında bir ünlü bir ünsüz benzeşmesine — denir. Yazılışları aynı, anlamları farklı sözcükler arasındaki uyak — adını alır. Hece ölçüsünde uyumu pekiştirmek için dizelerin belli bölümlere ayrılmasına — denir.
Keser sesi
Komşuda nalın mı var
Geliyor keser sesi
Ustalar konuşunca
Çıraklar keser sesi
Açılan bir gülsün sen yaprak yaprak
Ben aşkımla bahar getirdim sana
----
İklimlerden şarkılar getirdim sana
Ne mümkün dîde giryân olmak ol ebru-kemânımdan
Akarsa âb-ı peygân çeşm-i zahm-i hun - feşânımdan
Bu dizelerin İkincisinde geçen “peygân” sözcüğünün “gân” bölümü normal şartlar altında uzun okunur oysa burada ölçüye uydurmak için kısa okunması gerekmektedir.